HT. Thích Chơn Thiện – Phó Chủ tịch HĐTS, trưởng Ban giáo dục Tăng Ni TW phát biểu rằng: “Hệ thống giáo dục Tăng Ni hiện nay, về cơ bản đáp ứng được yêu cầu tổ chức và đào tạo. Hiện nay các lớp sơ cấp Phật học khá nhiều, trải đều các tỉnh, thành, quận, huyện; có khoảng 2.000 Tăng Ni đang theo học và đào tạo khoảng 3.000 Tăng ni sinh. Có 32 trường Trung cấp Phật học. Tám lớp Cao đẳng Phật học, trên 1.000 Tăng Ni sinh đang theo học và cũng chừng ấy Tăng Ni sinh đã tốt nghiệp. Bốn Học viện Phật giáo đang đào tạo 3.300 Tăng Ni sinh và đã đào tạo gần 3.000 Tăng Ni sinh tốt nghiệp cử nhân Phật học, Trong đó đã có trên 100 Tăng Ni sinh tốt nghiệp Thạc sĩ, Tiến sĩ Phật học hoặc Văn học Phật giáo Việt Nam là rất rõ nét so với hoạt động giáo dục Phật giáo từ trước khi Nhà nước độc lập thống nhất cách đây 38 năm” (Nguyên Lạc – Đăng Huy, Lễ công bố quyết định và ra mắt nhân sự Ban giáo dục Tăng Ni T.Ư Nk: 2012 -2017).
Đúng là những con số biết nói. Nhưng có phải như vậy là thành công?
Thực ra, cho dù ban GDTN đã tạo nên được những con số ấn tượng, nhưng những con số đó đã không đóng góp được gì cho sự phát triển Phật giáo và làm lợi ích xã hội. “Về cơ bản”, nền giáo dục Phật giáo Việt Nam hiện nay đã thật sự tụt hậu và không “đáp ứng” được yêu cầu của thời đại và của Phật giáo. Tăng Ni có trường lớp bằng cấp đấy, nhưng kiến thức họ gặt hái được đến đâu, và họ đã làm được gì cho Phật giáo và xã hội sau khi ra trường?
Phần lớn, nếu không muốn nói là hầu hết, các Tăng Ni sau khi ra trường vẫn làm “nghề” thầy cúng, một nghề mà không cần phải đào tạo qua trường lớp và cấp phát văn bằng hoành tráng, vẫn có thể làm tốt. Anh đào tạo thế nào mà sau khi ra trường phần lớn Tăng Ni đều chỉ làm mỗi một “nghề” cúng đám? Giáo dục thế nào mà hầu hết Tăng Ni sau khi ra trường đều mất hết lý tưởng dấn thân phục vụ của người xuất gia, trở thành những con người ngại khổ và cầu an? Nếu coi nghề cúng kiếm tiền là việc chính của giới xuất gia, thì Ban GDTN đã thành công trong đào tạo, mặc dù “môn” này không được dạy trong các cơ sở giáo dục Phật giáo. Còn nếu nghề cúng không phải là việc chính của người Tu sĩ thì coi như Ban GDTN đã thất bại.
Vậy nên, trưng ra những con số như trên không khiến tôi cúi đầu cảm phục, mà ngược lại phải ngữa mặt than rằng: phải chăng GHPGVN là một ban ngành của nhà nước, nên nền giáo dục của Phật giáo Việt Nam cũng đang rơi vào tình trạng khủng hoảng như nền giáo dục của nước nhà?!
